Erté, ένας πρωτοπόρος

 

************************

Σήμερα μπορούμε να βρούμε αυτόν τον τύπο κασκόλ παντού: τρίγωνο σχήμα με μια σχισμή από την οποία η μία άκρη του τριγώνου περνάει μέσα στην άλλη. Όμως το σχεδίασε ο Erté τον Μάρτιο του 1918. Απλώς από τότε και μετά, αντιγράφηκε από πολλούς.

Το καπέλο του σκίτσου είναι κι αυτο πρωτοποριακό, δύο τρίχωμα από τσόχα, κι αυτά μέσα από σχισμές ενώνονται και σχηματίζουν ένα πλήρες κάλυμμα κεφαλής.

(Φωτο La mode de Pinktag , από βιβλίο για τον σχεδιαστή)

1905

Art Nouneau καρφίτσα 1905

07/1910 Mirroir des modes

 

Ιούλιος 1910 , περιοδικό Μirroir des Modes και γκραβούρα με δύο πρωινά φορέματα κατάλληλα για καλοκαιρινούς περίπατους όπως γράφει η λεζάντα το περιοδικού. Υπάρχει κάτι για όλα τα γούστα, και το πολύ ανοιχτό ροζ που είναι κατάλληλο για λεπτές σιλουέτες, αλλά και το σκούρο μωβ που κολακεύει τους πιο έντονους σωματότυπους. Μαζί με τα φορέματα, όλα τα κομψά αξεσουάρ: μεγάλα στολισμένα καπέλα, γάντια, ομπρέλα για τον ήλιο σε πρωτότυπο συνδυασμό του ανοιχτού πορτοκαλί με το ροζ και γοβίτσες με μπαρέτα. (photo La mode de Pinktag)

07/1910 Μirroir des Modes

 Ιούλιος 1910 , περιοδικό Μirroir des Modes και γκραβούρα με δύο πρωινά φορέματα κατάλληλα για περίπατο και τελετές -όπως γράφει το περιοδικό. Πρωτοποριακός έως και σήμερα ο χρωματικός συνδυασμός στο δεξί μοντέλο της εικόνας μας, που αποτελείται κυρίως από σκούρο ροζ, με μια καλή δόση κόκκινου. 

(φωτογραφία σελίδας La mode de Pinktag)

1900 Μάιος, καπέλα

 

" Κομψά καπέλα για τον Μάιο" γράφει στο κάτω μέρος η λεπτεπίλεπτη εικονογράφηση του 1900. Τα καπέλα αυτά περισσότερο διακοσμούν το πρόσωπο με τις άφθονες κορδέλες τους, τα φτερά και τα μεταξωτά άνθη, παρά τα προφυλάσσουν από τον ήλιο. Η ψάθινη βάση τους είναι στην ουσία ένα πρόσχημα της καπελούς για να στερεώσει πάνω της αυτά τα  διακοσμητικά στοιχεία που ταιριάζουν με το ένδυμα της κυρίας. Το πρόσωπο μένει ουσιαστικά ακάλυπτο. 

Ευτυχώς, για τον ήλιο υπάρχουν οι ομπρέλες ηλίου χειρός, που όπως γνωρίζουμε φοριούνται ταυτόχρονα με τα καπέλα την ώρα του περιπάτου. 

Οι περιπέτειες μεταξύ των ανθρώπων με δακτυλήθρα (free pdf)

 

Ετσι λέγεται ένα ονειρεμένο βιβλίο που έγραψε η Μαίρη Φράνσις το 1913, με κουκλίστικες εικονογραφήσεις της Τζέην Άλλεν Μπόυερ. Στις σελίδες του περιλαμβάνονται μαθήματα ραπτικής που ξεκινούν από το απλό τρύπωμα και φτάνουν στο πλήρες ράψιμο ρούχων κι αξεσουάρ. Αυτά προβλέπονται για τις μεγάλες κούκλες 16 ιντσών (40 πόντους ύψος) που ήταν τότε της μόδας, δηλαδή πολύ μεγάλες κούκλες, με αποτέλεσμα η τεχνική τους να είναι παρόμοια με αυτήν που χρειάζεται για να ράψει στην συνέχεια το μικρό κορίτσι κάποιο ρούχο για τον εαυτό του. 

Το βιβλίο είναι 338 σελίδες και μπορείτε να του ρίξετε μια ματιά ή να το αποκτήσετε σε μορφή pdf δωρεάν, από την Βιβλιοθήκη του Κονγκρέσου των ΗΠΑ σε αυτήν την διεύθυνση  https://archive.org/details/maryfrancessewin00frye/page/n5/mode/2up

Στις φωτογραφίες μας ορισμένες σελίδες του βιβλίου. 

Βέλο, για δύναμη και στυλ

 

Εικονογράφηση του 1909 που διαφημίζει το δίχτυ που χρησιμοποιούμε ως διακόσμηση στα καπέλα, δηλαδή αυτό που αποκαλούμε "βέλο". Διαβάζουμε τα λόγια της λεζάντας:

"Λάιον Μπραντ βέλο, για δύναμη και στυλ"

Η διαφήμιση έχει δίκιο, το βέλο είναι πολύ αινιγματικό και κομψό. Σήμερα είναι σπάνιο, αλλά και τον καιρό που ήταν συνηθισμένο, πάλι προσέθετε μυστήριο σε όποια το φορούσε. Το βέλο πάνω από όλα συνιστούσε σημαντική προστασία της γυναίκας από τα αδιάκριτα βλέμματα. Ήταν επιλογή της να ανεβάσει ή όχι το βέλο και να αποκαλύψει πλήρως το πρόσωπό της στο κοινό. Την ίδια στιγμή, εκείνη έβλεπε τα πάντα. 

Ένα μεσοφόρι διαφορετικό.

 

Θέλω να φορέσω ρούχα του τέλους της Βικτωριανής περιόδου και των αρχών της Εδουαρδιανής. (1890-1910). Όμως για να το πετύχω πρέπει να κάνω κάποιες προσαρμογές των ρούχων στον τύπο της ζωής που ζω και στο δικό μου σώμα. 

Μπορώ να φορέσω ρούχα αληθινά μάξι, δεν είναι να τα κοντύνω έως την μέση της γάμπας όπως κάνουν πολλές σημερινές γυναίκες που αγαπούν αυτήν την περίοδο. Μπορώ να φοράω μποτάκια ή κλειστά oxfod και κάλτσες, όλο το Καλοκαίρι. Μπορώ να φοράω μπλούζες που καλύπτουν όλον τον κορμό, και όλο το χέρι -δεν χρεάζεται να βάλω κοντομάνικα, φανελάκια κλπ. Αυτό που δεν μπορώ να κάνω είναι να κυκλοφορώ με φούστες το καλοκαίρι, με τους μηρούς μου να ακουμπάνε ο ένας στον άλλον, χωρίς να υπάρχει κάποιο ύφασμα να απορροφάει τον ιδρώτα. Επομένως είναι περιορισμένη για μένα η χρήση των μεσοφοριών, όσο κι αν είναι πανέμορφα και πολυτελή. 

Σκέφτηκα κι αποφάσισα να φτιάξω μεσοφόρια-παντελόνια. Θα έχουν την γραμμή του παντελονιού, αλλά κατά τα άλλα θα είναι φαρδιά, με δαντέλες, από άριστα υφάσματα, σε μαύρο και σε άσπρο χρώμα, όπως τα αυθεντικά μεσοφόρια της εποχής. 

Το πρώτο μου μεσοφόρι-παντελόνι είναι αυτό που βλέπετε. Ράφτηκε με βατίστα, ένα λεπτό βελουδένιο βαμβακερό ύφασμα. Είναι πολύ φαρδύ ολόκληρο, το κάθε πατζάκι έχει 84 πόντους φάρδος (42 το μισό). Στο πάνω μέρος έβαλα στα πλαϊνά μια φαρδιά φάσα με σούρα της ραπτομηχανής, αφήνοντας το μεσαίο τμήμα της κοιλιάς ίσιο, για να μην πετάει κάτω από τις φούστες -που ήταν της μόδας επίσης  ίσιες στο μέσον της κοιλιάς, εκείνη την εποχή. Στο στρίφωμα έχει δαντέλα βαμβακερή ύψους 10 πόντων με τελειώματα σε σχέδιο λουλουδιών. Λίγο πάνω από την δαντέλα, υπάρχει μια πιετούλα οριζόντια, που δεν ξέρω γιατί την έκανα -λες και πρόκειται να ψηλώσω του χρόνου. 

Νομίζω πως θα είναι πολύ ωραίες οι δαντέλες κάτω από τις φούστες μου, ειδικά κάποιες μη-Βικτωριανές αλλά φαρδιές μάξι μονόχρωμες φούστες, μπλε, ροζ κλπ, που σπάω το κεφάλι μου να τις εντάξω στο Βικτωριανό ντύσιμο. 

Ελπίζω να σας αρέσει το καινούργιο μου μεσοφόρι.  

H Hazel Martyn-Lavery (1880-1935)

 

Αυτό είναι ένα πορτραίτο της Hazel Martyn στα 17 της , από τον ζωγράφο Abbey Altson.  Η Χέιζελ παντρεύτηκε το 1903, έκανε ένα παιδί, έχασε τον άντρα της πέντε μήνες μετά τον γάμο, παντρεύτηκε 2η φορά το 1909, έχασε την αδερφή της (συγγραφέα) το 1911 από νευρική ανορεξία κι από εκεί και πέρα επικεντρώθηκε στην ζωγραφική, με την συμπαράσταση του συζύγου της ζωγράφου Sir John Lavery. Εκείνος την απεικόνισε επανειλημμένα , μεταξύ άλλων στα χαρτονομίσματα της Ιρλανδίας τα οποία φιλοτέχνησε. 

Σώζονται αρκετές φωτογραφίες της Hazel lavery σε διάφορες εποχές της ζωής της, κυρίως της  από τα 30 έως τα 40 της. Σε αυτές τις φωτογραφίες η ομορφιά της είναι αδιαμφησβήτητη όπως και στον πίνακα, φαίνεται όμως ως προσωπικότητα μια ενδιαφέρουσα και δυνατή γυναίκα -σε αντίθεση με τον πίνακα που την απεικονίζει αγγελική, αγνή κι αμόλυντη. Φαίνεται πολύ πιο συναρπαστική από ό,τι στον πίνακα. Μπορείτε να δείτε την διαφορά από τα 17 έως τα 40 της Χέιζελ μόνοι σας. Πίνακας 17 ετών, 1η φωτό 34 ετών, 2η φωτό 41 ετών, 3η φωτό 36 ετών. 

1902, La mode illustree

 

Φόρεμα περιπάτου από εξώφυλλο του περιοδικού La Mode Illustrée, 1902.

1900

 

"Κομψή στις αποβάθρες του Σηκουάνα" του Βικτόρ Γκαμπριέλ Ζιλμπέρ.

Πραγματικά, πολύ κομψή -ειδικά η δαντελίτσα στο μεσοφόρι της.

Κούκλα και η γκαρνταρόμπα της, 1900

 

Ενα πανέμορφο βαλιτσάκι του 1900 που περιλαμβάνει κούκλα και την πλήρη γκαρνταρόμπα της, ή όπως έλεγαν τότε "την προίκα της". Η κουκλα είναι από πορσελάνη ή κεραμική, η γκαρνταρόμπα της όλη χειροποίητη και περιλαμβάνει ψάθινο καπέλο, ψάθινο καλάθι για πικ-νικ, σατέν μπονέ, μια ποδιά, 2 μεσοφόρια κι ένα πουκάμισο-εσώρουχο(chemise),  4 φορέματα με δαντέλες, δυο πανωφόρια μακριά κι ένα πανωφόρι κοντό. H ίδια η κούκλα φοράει φόρεμα, εσώρουχο, μπονέ με δαντέλες,  καλτσάκια και κοντά μποτάκια. 

Τα βαλιτσάκια του 1900 που διασώζονται και βρίσκονται στην αγορά πωλούνται τουλάχιστον για 7.000 δολάρια το ένα. Μακάρι να είχαμε τα χρήματα, να τα αγοράσουμε. Είναι τόσο όμορφα! 

ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΧΡΗΣΤΙΚΟΤΗΤΑ.

 

1918, ο Erté σχεδιάζει παντόφλες σπιτιού φοδραρισμενες με γούνα, που μιμούνται τα καλτσάκια: ανεβαίνουν εως τον αστράγαλο και ξαναγυρίζουν προς τα κάτω κλείνοντας με κουμπί.

Οπως λέει η συντάκτης "εκτιμούμε πολύ την πρότασή του". Φυσικά. Ακομα και σήμερα πολλές παντόφλες σπιτιού ζεσταίνουν μόνο το μπροστινό μέρος του ποδιού.

(κλικ και ρετούς σκίτσου La mode de Pinktag )

1918, κασκόλ του Ερτέ

 

1918, μια δημιουργία του Erté που μετά από 100 χρόνια κυκλοφορεί παντού, το κασκόλ που η μία άκρη του περνάει σε σχισμή της άλλης άκρης για να τυλίξει καλά τον λαιμό.

Βέβαια ο Erté προνοεί να βάλει μια φούντα στο μακρύτερο μέρος, ώστε με το βάρος της να διατηρεί συνεχώς το σύνολο στην θέση του. Δυστυχώς την φούντα δεν την έχουμε δει ακόμα από τους σημερινούς κατασκευαστές, γι αυτό ξαναδιορθωνουμε το κασκόλ μας κάθε λίγο και λιγάκι.

(κλικ και ρετούς σκίτσου La mode de Pinktag )

Romain de Tirtoff φόρεμα

 

Romain de Tirtoff, αλλιώς Erté ονομάζεται ο σχεδιαστής που ήρθε από την Ρωσία στο Παρίσι το 1912, δούλεψε λίγο καιρό στον Paul Poiret και συνέχισε μόνος του από το 1915 και μετά.

Τα σχέδια και τα ρούχα του Erté δεν βρίσκονται μέσα σε κανένα ρεύμα τέχνης, ήταν μια ολόκληρη περιπτωση μόνος του. Εβδομήντα, ογδόντα κι ενενήντα χρόνια μετά οι σχεδιαστές μόδας τον αντιγράφουν όπου μπορούν, παρουσιάζοντας τις πρωτοποριακες του ιδέες ως δικές τους.

Στις εικόνες μας σκίτσο του Erté του 1915 που αναπαρήγαγε το περιοδικό ραπτικής Βurda τον 12/1994.

(φωτογραφίες La mode de Pinktag , από βιβλίο για τον δημιουργο κι από το πρωτότυπο Burda).

Οι κυρίες και τα αινιγματικά καπελάκια τους.

 

Στο εσωτερικό του περιοδικού "Η Εφημερίδα της Ομορφιάς" (Journal de la Beautè)  τεύχος 12/1898, βρίσκουμε μαζεμένα σε ένα μόνο σκίτσο έξι κυρίες με τα καπελάκια τους. 

Τα καπέλα της εποχής είναι μικρά σε σχήμα, αλλά ό,τι τους λείπει σε μέγεθος, τους περισσεύει σε διακόσμηση. Φτερά, βελούδινα και σατέν λουλούδια,  ντραπέ πάνω στο ίδιο το υλικό του καπέλου, κορδέλες, πουλιά ολόκληρα (μια περίεργη τάση της μόδας που δεν κράτησε πολύ) και βέβαια καρφίτσες με πετράδια, όλα βρίσκονται πάνω στο καπέλο. 

Κι όμως, το αποτέλεσμα δεν είναι τίποτα άλλο εκτός από γοητευτικό. Ανάμεσα στο καπέλο και τον όρθιο γιακά από γούνα που σκεπάζει το μισό πρόσωπο, βρίσκονται τα μάτια της γυναίκας, τα οποία είναι όλο το ζήτημα. Το καπέλο κι ο γιακάς δημιουργεί το κάδρο που πλαισιώνει τα μάτια με το πολύπλοκο περιβάλλον που τους αξίζει. Ποιός ξέρει τι σκέφτεται αυτή που διάλεξε το πουλί; Πόσο διαφορετικά πράγματα σκέφτεται εκείνη που διάλεξε την καρφίτσα; Υπάρχει κάποιος συμβολισμός πίσω από τις πυκνές πτυχώσεις του ντραπέ; Υπάρχει κάποιο κρυφό μήνυμα στον άκαμπτο γιακά από δαντέλλα; 

Ασφαλώς και υπάρχει. Πάντα υπάρχει μήνυμα στις ενδυματολογικές επιλογές μιάς κυρίας. Όποιος ενδιαφέρεται να μάθει τι λένε τα μάτια της, πρέπει πρώτα να εξιχνιάσει τα μηνύματα στα καπελάκια της.

(φωτογραφία και ρετούς La mode de Pinktag)

1916, ντύσιμο για πορεία διαμαρτυρίας

Στην 1η φωτογραφία, σουφραζέτα με ντύσιμο για την πορεία διαμαρτυρίας που έλαβε χώρα στις 7 Ιουνίου 1916 στο Σικάγο. Το ντύσιμο είναι βολικό σε σχέση με τα συνηθισμένα της εποχής του: κοντό σακάκι, φόρεμα με κουμπιά κι από μέσα στενό παντελόνι και μποτάκια. Μπορείς να περπατήσεις κι αν χρειαστεί να τρέξεις. Είναι επίσης προκλητικό, το παντελόνι θεωρείται απαράδεκτη ανδρικοποίηση.

Η πορεία των φεμινιστριών στο Σικάγο ήταν πολύ εντυπωσιακή. Αν και έβρεξε καταρρακτωδώς, 5.000 γυναίκες διαμαρτυρήθηκαν και παρέλασαν έξω από το Συνέδριο του Ρεπουμπλικάνικου κόμματος, ζητώντας να μπει στην ατζέντα του το θέμα των δικαιωμάτων της γυναίκας. Όπως βλέπετε στην 2η φωτό, το θέαμα των διαμαρτυρόμενων γυναικών δεν αφήνει αμφιβολία για το ότι είναι αποφασισμένες.

Mac Call's 1912

 

Στο εξώφυλλο Οκτωβρίου 1912 του περιοδικού Mac Call's μια γυναίκα με θαυμάσιο βραδινό φόρεμα με μικρή ουρά, φτιαγμένο από μωβ σατέν ντυσές και κάπα από ντυσές και βελούδο. 

Το περιοδικό Mac Call's ξεχώριζε για τον πλήρη διάκοσμο στον οποίο παρουσίαζε τα φορέματα του, παραδίδοντας στις αναγνώστριές του δωρεάν μαθήματα στο styling  και στην θεωρία των χρωμάτων. Εδώ μας διδάσκει ότι το μωβ ταιριάζει πολύ αρμονικά με το κίτρινο -ένας συνδυασμός χρωμάτων που πάρα πολύ σπάνια φοριέται στην πραγματική ζωή. 

1915, Mac Call's εξώφυλλο

 

Το εξώφυλλο του περιοδικού Mac Call's στο τεύχος Νοεμβρίου 1915.

1917 Πανωφόρια γούνινα

 

Απο το εξώφυλλο του καταλόγου των καταστημάτων Printemps Χειμώνας 1917, μια σειρά πανωφόρια γούνινα. 

Μικροί ώμοι, μεγάλος γιακάς, ριχτά, τα περισσότερα με κάποια ζώνη που σφίγγει το παλτό κάτω από το στήθος, μακριά ως την μέση της γάμπας. Τα δύο ακριανά παλτά είναι από γούνα με λείο κοντό πέλος,  τα μεσαία από περσικό αρνί και αστρακάν σε δύο χρώματα. 

Οι αληθινές γούνες σήμερα δεν φοριούνται πια και οι ψεύτικες σπάνια κατασκευάζονται από υλικό με κοντό τρίχωμα, όμως τα πανωφόρια του 1917 έχουν πολύ ρομαντικά σχέδια που μας επιτρέπουν να φανταστούμε μια διαφορετική γραμμή για ένα δικό μας υφασμάτινο παλτό, π.χ. από μάλλινο βελούδο. 

(φωτογραφία La mode de Pinktag)