Κυριακή 11 Ιανουαρίου 2026

15/10/ 1905, γεννιέται ο Φωβισμός στο Salon d’Automne

 

("Γυναίκα με καπέλο, Henri Matisse)

Ο κριτικός Louis Vauxcelles την ώρα που έγραφε τις εντυπώσεις του για κάποιο άγαλμα που βρισκόταν μεταξύ έργων του Ματίς στην Αίθουσα 7 της έκθεσης Salon d’Automne στο Παρίσι το 1905 περιέγραψε την αίσθηση ως "un Donatello parmi les fauves" ("Ενας  Ντονατέλο ανάμεσα σε άγρια θηρία").  Έκανε το σχόλιο αρχικά στον ίδιο τον Ανρί Ματίς και του άρεσε τόσο πολύ που το επανέλαβε σε έντυπη μορφή στο περιοδικό Gil Blas. Η αγριάδα βρισκόταν στα μακάβρια χρώματα και την επιθετική εκτέλεση των πινάκων. Το πορτρέτο της συζύγου του Ματίς, «Γυναίκα με καπέλο»,  την έδειχνε με ένα πρόσωπο πιτσιλισμένο με πράσινο, ροζ και κίτρινo, κάτω από ένα χτένισμα σε κόκκινο μπρικ και μπλε κοβαλτίου, και στο κεφάλι της ένα γιγαντιαίο μωβ καπέλο με πολύχρωμα φτερά. Το πορτρέτο του Αντρέ Ντερέ Ντερέν του Ματίς είχε το μισό πρόσωπο σε γαλαζοπράσινο και κατακόκκινες ίσιες πινελιές στη γενειάδα, ενώ τα δέντρα στα τοπία του Μορίς ντε Βλάμικ ήταν ροζ. 

(Αντρέ Ντερέ Ντερέν, πορτραίτο του Ανρί Ματίς) 

Η έκθεση συγκλόνισε πολλούς από όσους την είδαν. Η εντύπωση ότι οι πίνακες είχαν γίνει για να ευχαριστήσουν τους ίδιους τους καλλιτέχνες και όχι τους κριτικούς ήταν ιδιαίτερα προβληματική. Το πρόβλημα είχε ξεκινήσει πριν καν ανοίξει η έκθεση. Το Salon d’Automne είχε ιδρυθεί το 1903 για να ενθαρρύνει τους πειραματικούς καλλιτέχνες, αλλά οι πίνακες του Fauve ανησύχησαν ακόμη και τους φιλελεύθερους κριτικούς του Salon, οι οποίοι συμβούλεψαν τον Matisse  έντονα " για το συμφέρον του να αποσύρει τη «Γυναίκα με καπέλο». Ο επικεφαλής της επιτροπής ωστόσο, ήταν ο ζωγράφος Georges Desvallières, ένας παλιός φίλος και σύμμαχος του Matisse, ο οποίος φρόντισε όχι μόνο να συμπεριληφθούν την έκθεση τα έργα των Fauve, αλλά και να παρουσιαστούν μαζί στο ίδια αίθουσα, γεγονός που αύξησε την επίδρασή τους.

Οι Φωβιστές δεν είχαν μανιφέστο και έμειναν στο ίδιο ρεύμα λόγω προσωπικής φιλίας με παρόμοιους καλλιτέχνες, καθώς και την κοινή τους ανάγκη να προχωρήσουν πέρα από από τον ιμπρεσιονισμό. Ο Matisse και ο Desvallières ήταν μαθητές του Gustave Moreau στην Σχολή Καλών Τεχνών τη δεκαετία του 1890. Ο Matisse και ο Derain ήταν συμμαθητές, ενώ  ο Derain και ο Vlaminck ήταν συγκάτοικοι (είχαν ένα στούντιο πάνω από εγκαταλελειμμένο εστιατόριο στο προάστιο Chatou του Παρισιού).  Όλοι έριξαν με χαρά το χρώμα στους καμβάδες τους αδιάλυτο και κατευθείαν από τα σωληνάρια, τόσο από την καθαρή νεανική πληθωρικότητά τους, όσο και λόγω πειραματισμού. Ο Vlaminck, ο οποίος αποκαλούσε τον εαυτό του «ένα καλόκαρδο άγριο θηρίο γεμάτο βία», είπε ότι προσπάθησε να ζωγραφίσει με την καρδιά του και τα σωθικά του χωρίς να ασχοληθεί με το στυλ. Η κυρίαρχη φιγούρα ήταν ο Ματίς, ο μεγαλύτερος από τους Φωβ, που τότε ήταν 35 ετών και κατά κοινή αποδοχή ο πιο ταλαντούχος από όλους.   Ο Ντέριν και ο Βλάμικ ήταν ακόμα στα είκοσί τους, ενώ ένας ακόμα νεαρός νεοσύλλεκτος ήταν ο Georges Braque.

Maurice Vladimick "Τοπίο κοντά στο Σατού"

Για τους Φωβ είπαν πως ήταν το πρώτο κίνημα στη σύγχρονη τέχνη που επωφελήθηκε από το σκάνδαλο και οι ίδιοι οι ζωγράφοι συνειδητοποίησαν ότι η δημοσιότητα ήταν καλή για αυτούς. Το «Woman in a Hat» αγοράστηκε από την Gertrude Stein και τον αδελφό της Leo και τα φωτεινά χρώματα των Fauves υιοθετήθηκαν αμέσως από αρκετούς κομψούς οίκους μόδας. Οι Fauves εμφανίστηκαν και πάλι στο Salon d’Automne του 1906. Ο Καντίνσκι είδε την έκθεση και εντυπωσιάστηκε πολύ, αλλά το κίνημα δεν κράτησε καιρό,  διότι ξεπεράστηκε με την άνοδο του κυβισμού το 1908. Ο Μπρακ παρατήρησε αργότερα ότι "δεν μπορείς να ζήσεις για πάντα σε κατάσταση κρίσης". 

 


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

15/10/ 1905, γεννιέται ο Φωβισμός στο Salon d’Automne

  ("Γυναίκα με καπέλο, Henri Matisse) Ο κριτικός Louis Vauxcelles την ώρα που έγραφε τις εντυπώσεις του για κάποιο άγαλμα που βρισκόταν...